Στα μάτια των σημερινών ανθρώπων, τα ξωτικά και οι νεράιδες είναι πλάσματα αθάνατα και γοητευτικά, προικισμένα με μια υπερφυσική ομορφιά που είναι άφθαρτη απ’ το χρόνο και απαράμιλλη. Προέρχονται από ένα κόσμο απόκρυφο και παραμυθένιο, όπου δεν υπάρχει γήρας και θάνατος, ούτε αρρώστια και ασχήμια. Συμβολίζουν την ομορφιά και τη μαγεία της φύσης καθώς και τις ακάματες ανανεωτικές δυνάμεις που αυτή εκπροσωπεί.
Ωστόσο, η σύγχρονη όψη των νεράιδων και των ξωτικών έχει ελάχιστες ομοιότητες με την εικόνα που είχαν σχηματίσει γι’ αυτά οι πρόγονοί μας. Τα εύθραυστα, παιχνιδιάρικα και μικρόσωμα πλασματάκια με τα φτερά στην πλάτη, που κρύβονται σε πυκνές λόχμες και λουλουδιασμένους αγρούς, είναι ωραιοποιημένα δημιουργήματα της Βικτωριανής εποχής και των ταινιών κινουμένων σχεδίων του Γουόλτ Ντίσνευ. Επίσης, τα λυγερόκορμα όντα με τα μυτερά αυτιά, τις αψεγάδιαστες επιδερμίδες και τα υπέροχα ρούχα, αποτελούν πιο πολύ λογοτεχνικές επινοήσεις του Εγγλέζου συγγραφέα της τριλογίας του «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών», J.R.R. Tolkien. Όταν κατέκτησαν τις οθόνες μας μέσω των φαντασμαγορικών κινηματογραφικών διασκευών των παραπάνω βιβλίων, κυρίευσαν και τη φαντασία μας με αποτέλεσμα η λέξη «ξωτικό» να ξυπνάει στα μυαλά των ανθρώπων όμορφες εικόνες που δεν ταιριάζουν σχεδόν καθόλου με τις πεποιθήσεις που είχαν για αυτά οι άνθρωποι του όχι και τόσο μακρινού παρελθόντος.
Η σκοτεινή όψη των ξωτικών
Σύμφωνα με τις πανάρχαιες παραδόσεις όλων σχεδόν των λαών του κόσμου, τα ξωτικά και οι νεράιδες ήταν πλάσματα ιδιότροπα και επικίνδυνα και αρκετά εχθρικά προς τους ανθρώπους. Συνήθιζαν να ξελογιάζουν μοναχικούς ταξιδιώτες και να τους οδηγούν στο θάνατο. Ασκούσαν μια ιδιότυπη μαγεία που ονομαζόταν Glamor που τα έκανε να φαίνονται πανέμορφα και ακαταμάχητα. Ακόμα και ο θρυλικός μάγος Μέρλιν είχε πέσει θύμα μιας πανέμορφης νεράιδας του νερού που ονομαζόταν Νίμουε και η οποία χρησιμοποίησε τις γητειές της για να μάθει όλα τα μαγικά του ξόρκια και τον παρασύρει στο μαγεμένο δάσος της προκειμένου να τον παγιδέψει εκεί μέσα και να τον σκοτώσει. Οι ελληνική μυθολογία, αλλά και οι νεότερες παραδόσεις της χώρας μας, βρίθουν από αφηγήσεις για υπερφυσικά πλάσμα του νερού (νύμφες και Νηρηίδες) που γοητεύουν νεαρούς άνδρες και τους παρασύρουν στο θάνατο.
Ακόμα χειρότερα, οι νεράιδες, όπως και τα ξωτικά, έκλεβαν παιδιά. Έχετε ακούσει για τα αλλαξοπαίδια; Στην Ιρλανδία, μέχρι και τον 19ο αιώνα, αλλά και στην Ελλάδα, ο κόσμος πίστευε ότι αυτά τα αλλόκοσμα πλάσματα μπορούσαν να μπουν κρυφά σ’ ένα σπίτι, να κλέψουν ένα ανθρώπινο μωρό και να το αντικαταστήσουν μ’ ένα δικό τους άρρωστο παιδί. Το νεραϊδοπαίδι, που πολλές φορές ήταν ένα πολύ γέρικο ξωτικό, έπαιρνε τη μορφή του κλεμμένου παιδιού και έτσι παρασιτούσε εις βάρος της οικογένειας του. Έτσι λοιπόν, ένα παιδί που αρρώσταινε ξαφνικά και δεν γινόταν καλά ή υπέφερε από μόνιμες αναπηρίες, κινδύνευε να θεωρηθεί αλλαξοπαίδι. Στις Κέλτικες χώρες, για να ξαναφανούν οι νεράιδες, να πάρουν πίσω το δικό τους παιδί και να επιστρέψουν το μωρό που είχαν κλέψει, το αλλαξοπαίδι έπρεπε να βασανιστεί και έτσι το έδερναν ή το πέταγαν στη φωτιά. Αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής ήταν πολλά άρρωστα παιδιά να κακοποιηθούν μέχρι θανάτου. Η παράξενη συμπεριφορά ενός μικρού παιδιού επίσης προκαλούσε υποψίες με αποτέλεσμα παθήσεις όπως ο αυτισμός ή το σύνδρομο Down να αντιμετωπίζονται με παρόμοιες βάρβαρες συμπεριφορές. Στην Ελλάδα πίστευαν ότι τα αλλαξοπαίδια ήταν αλλόκοτα στη συμπεριφορά, αποζητούσαν τη μοναξιά, μιλούσαν μόνα τους ή προτιμούσαν να περιπλανιόνται στα δάση…
Υπήρξαν περιπτώσεις όπου και ενήλικοι άνθρωποι είχαν κατηγορηθεί ότι ήταν μεταμφιεσμένα ξωτικά. Συνήθως επρόκειτο για άτυχους ανθρώπους που υπέφεραν από κάποια ξαφνική και ανεξήγητη ασθένεια. Το 1895 στην Ιρλανδία, μια νεαρή γυναίκα, η Bridget Cleary αρρώστησε βαριά και ο σύζυγός της, μαζί με άλλα μέλη της οικογένειας της, την έκαψε ζωντανή ρίχνοντας πετρέλαιο στο φόρεμά της. Το πτώμα της βρέθηκε λίγες μέρες αργότερα σ’ έναν ρηχό τάφο….
Οι Καλοί άνθρωποι
Ο κόσμος που ζούσε στα χωριά φοβόταν τόσο πολύ τις νεράιδες και τα ξωτικά που συχνά τις αποκαλούσαν «καλοκυράδες» (στις Κέλτικες χώρες «The good people» ή «Τhe Gentry» δηλαδή «Το Αρχοντόσογο) για να μην τις προσβάλουν και υποστούν κάποια σκληρή και θανατηφόρα τιμωρία.
Στην Ιρλανδία, όπου ακόμα και σήμερα οι κάτοικοί της πιστεύουν στην ύπαρξη πολλών αλλοκοσμικών πλασμάτων, η λέξη που περιγράφει τις νεράιδες και τα ξωτικά είναι “sidhe,” (προφέρεται Σηη). Αρχικά η λέξη σήμαινε ταφικός τύμβος. Αλλά επειδή τα ξωτικά και οι νεράιδες ζούσαν εκεί μέσα, σε υπόγεια παλάτια από χρυσάφι, η λέξη κατέληξε να σημαίνει το ίδιο πράγμα. Σε πολλές περιπτώσεις νεράιδες και ξωτικά παρέσερναν ταξιδιώτες μέσα στα υπόγεια βασίλειά τους αλλά δυστυχώς, εκεί μέσα, ο χρόνος κυλάει διαφορετικά από ότι στις χώρες των ανθρώπων με αποτέλεσμα μια ολιγόωρη παραμονή στη χώρα των ξωτικών να αντιστοιχεί σε δεκαετίες ή και αιώνες στο δικό μας κόσμο. Ένας άλλος τρόπος με τον οποίο μπορούσε κανείς να παγιδευτεί για πάντα στον κόσμο των ξωτικών ήταν να πατήσει μέσα σε έναν κύκλο από μανιτάρια, σε έναν νεραϊδόκυκλο. Σε κάθε περίπτωση, αν ένας θνητός παρασυρόταν στην νεραιδόχωρα, ο μόνος τρόπος για να δραπετεύσει από εκεί ήταν να μην φάει και να μην πιει τίποτα από αυτά που θα του προσέφεραν τα πονηρά ξωτικά, όσο πεινασμένος και διψασμένος και αν ένιωθε.
Ούτε οι νεράιδες ούτε και τα ξωτικά ήταν πάντα όμορφα. Μια από τις πιο τρομακτικές νεράιδες της Ιρλανδίας ήταν η Banshee. Έμοιαζε με φριχτή γριά που φορούσε κουρέλια. Είχε άγρια και μακριά μαλλιά και απαίσιο πρόσωπο. Όταν το μέλος κάποιας παλιάς και μεγάλης οικογένειας επρόκειτο να πεθάνει, η φωνή της ακουγόταν να θρηνεί βγάζοντας ανατριχιαστικές και μακρόσυρτες οιμωγές.
Παλαιότερα επίσης οι άνθρωποι ταύτιζαν τις νεράιδες και τα ξωτικά με τους νεκρούς. Συχνά έπαιρναν τη μορφή νεκρών ανθρώπων για να πειράξουν τους ζωντανούς συγγενείς τους ή για να παγιδεύσουν τις ψυχές τους στον κάτω κόσμο.
Πολλές φορές επίσης, οι νεράιδες και τα ξωτικά στοίχειωναν ένα σπίτι, με ολέθριες συνέπειες για τους ενοίκους τους. Αυτή είναι μια πεποίθηση που επιβιώνει μέχρι τις μέρες μας. Το 2014, στην Ιρλανδία υπήρχε ένα σπίτι που πιστευόταν ότι είχε στοιχειώσει από μια κακιά νεράιδα, στην περιοχή Ballynageragh στο Lixnaw, στην κομητεία του Kerry. Πέντε ένοικοι του σπιτιού πέθαναν με βίαιο τρόπο τα τελευταία 20 χρόνια έως ότου οι χωρικοί της περιοχής ζήτησαν από την κυβέρνηση να το γκρεμίσει. Εξίσου επικίνδυνα είναι τα δέντρα και οι θάμνοι που κατοικούνται από ξωτικά όντα. Το 1999 στην περιοχή Latoon της Ιρλανδίας στην κομητεία του Clare, το τοπικό δημοτικό συμβούλιο αποφάσισε να κατασκευάσει έναν αυτοκινητόδρομο ο οποίος όμως, για ολοκληρωθεί, έπρεπε να ξεριζωθεί ένα δέντρο, πιο συγκεκριμένα ένας μεγάλος και αρχαίος θάμνος, ο, οποίος λεγόταν ότι κατοικούταν από νεράιδες. Είναι όμως γνωστό ότι αν καταστραφεί μια κατοικία των ξωτικών, αυτά θα εξοργιστούν και θα προκαλέσουν ένα σωρό προβλήματα στους ανθρώπους όπως πολύ σοβαρά και θανατηφόρα ατυχήματα και αρρώστιες. Το εν λόγω δημοτικό συμβούλιο αποφάσισε τελικά ν’ αλλάξει την πορεία του δρόμου και να αφήσει ανέπαφο τον θάμνο. Παρόμοιες πεποιθήσεις επιβιώνουν ακόμα και σήμερα στην μακρινή Ισλανδία όπου η κυβέρνηση πάντα θα συμβουλευτεί κάποιους «ειδικούς» που μπορούν και επικοινωνούν με τα ξωτικά, τα Huldufólk (η λέξη σημαίνει «κρυμμένος λαός») προτού προβεί σε τέτοιου είδους εγχειρήματα.
Ο κίνδυνος των Άλλων
Οι νεράιδες φαίνεται ότι αγαπούν να παίρνουν εκδίκηση. Η μητέρα του γνωστού συγγραφέα Oscar Wilde, η Λαίδη Francesca Speranza Wilde είχε γράψει ένα βιβλίο με τον τίτλο “Ancient Legends, Mystic Charms, and Superstitions of Ireland,” όπου επισημαίνει ότι αν κάποιος πειράξει τα μέρη όπου συχνάζουν, (συνήθως υπολείμματα από αρχαία φρούρια της εποχής του σιδήρου, τα λεγόμενα «raths») θα υποφέρει από μεγάλη κακοτυχία και ίσως και να πεθάνει. Στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας αντίστοιχα, υπάρχουν μαρτυρίες για αρχαία δέντρα που όποιος τα πειράξει θα προσελκύσει την οργή των νεράιδων. Οι μεσαιωνικοί Αγγλοσάξονες είχαν εφεύρει διάφορα φυλαχτά και έλεγαν ξόρκια για να προστατεύονται από τα βέλη και τα χτυπήματα των ξωτικών ενώ οι σοφές γυναίκες προσπαθούσαν να θεραπεύσουν οικόσιτα ζώα που είχαν χτυπηθεί από τα όπλα τους. Γενικά, τα ξωτικά και οι νεράιδες είχαν τόσο κακή φήμη που αν κάποιος έκανε παρέα μαζί τους κινδύνευε να κατηγορηθεί ότι ασκούσε την απαγορευμένη τέχνη της μαγείας και να καεί ζωντανός. Ο βασιλιάς James ο πρώτος της Αγγλίας, έγραψε μια σειρά βιβλίων με τον γενικό τίτλο Daemonologie, ήτοι «Δαιμονολογία». Στο τρίτο από αυτά, στο πέμπτο κεφάλαιο, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην κακία των νεράιδων και των ξωτικών τα οποία ταυτίζει με τους χριστιανικούς δαίμονες και επιμένει ότι όποιος τα ακολουθήσει στους τύμβους τους και φάει και χορέψει μαζί τους, θα χορεύει και θα τρώει με τον ίδιο τον διάβολο. Ένα άλλο βιβλίο που ονομάζεται «Irish Witchcraft and Demonology,» από τον St. John D. Seymour, αναφέρει κάποιον John Stewart ο οποίος διδάχτηκε την τέχνη της μαγείας από το βασιλιά των ξωτικών και αφού ρίχτηκε στη φυλακή, τελικά αυτοκτόνησε.
Σε γενικές γραμμές λοιπόν, οι νεράιδες και τα ξωτικά ήταν όντα ανεπιθύμητα, εχθρικά και πολύ επικίνδυνα προς τους ανθρώπους. Αν και οι λαϊκές παραδόσεις διασώζουν περιστατικά όπου υπήρξαν σχέσεις αλληλοβοήθειας και συνεργασίας με αυτόν τον απόκρυφο λαό, στις περισσότερες περιπτώσεις αυτά τα εγχειρήματα δεν είχαν ευτυχή κατάληξη. Το ίδιο ισχύει και για τα παιδιά που γεννήθηκαν από την ένωση ανθρώπων και ξωτικών. Τα περισσότερα δεν κατάφεραν να επιβιώσουν στον κόσμο μας και ή αναζήτησαν καταφύγιο στις μυστικές χώρες του νεραιδόκοσμου ή κατέληξαν ως απόκληροι να περιφέρονται ανάμεσα στα δυο βασίλεια, εξόριστα για πάντα από τους κόσμους της αιώνιας νιότης…..
Πηγές:
- http://www.ancient-origins.net/myths-legends/revealing-true-nature-elves-dangerous-beauties-and-diabolical-fiends-004978#ixzz3ugdfaxy3
- «The Fairy Faith in Celtic Countries» K.M. Briggs
- «Τα Ξωτικά» Φίλιππος Μανδηλαράς Εκδόσεις Φυτράκη
- «Τα μυστικά της Λέσχης των Ξωτικών» εκδόσεις «Άλλωστε».