Εξάρχεια – Η ανυπότακτη συνοικία

Τα περισσότερα τμήματα μιας οποιασδήποτε πόλης συμπεριφέρονται σαν ακίνδυνες και τακτοποιημένες συνοικίες: Αποτελούνται από δίκτυα δρόμων, ευθυγραμμισμένων και τακτοποιημένων σε ορθές γωνιές τις περισσότερες φορές, που συμβιβάζονται με τις απαραβίαστες αρχές της πρακτικότητας και μιας απαρέγκλιτης προβλεψιμότητας. Η τακτοποιημένη όψη τους σκιάζει τα ψυχικά τοπία των κατοίκων τους με σύννεφα καθησυχαστικής ρουτίνας. Η ρυμοτομία τους υπακούει στις εντολές του εμπορίου και στις ανάγκες της μετακίνησης των δημοτών-καταναλωτών τους. Τα δέντρα που σκιάζουν τα πεζοδρόμια τους παίζουν ρόλο διακοσμητικό και οι τσιμεντένιες κυψέλες των πολυκατοικιών τους στεγάζουν τα πανομοιότυπα όνειρα των ενοίκων τους που κάθε βράδυ ναρκώνονται από τις υποβολές των τηλεοπτικών συχνοτήτων.

Αλλά στον  αντίποδα αυτών των επικρατειών της ομοιομορφίας υπάρχουν περιοχές όπως τα Εξάρχεια: Τόποι που δεν αποτελούνται από φιλήσυχες γειτονιές αλλά από καταστάσεις του μυαλού. Ζώνες όπου η πολιτική και η μαγεία, ο κίνδυνος και η αποκάλυψη, η ιστορία και η δημιουργικότητα, συνυπάρχουν και η μεταξύ τους τριβή απειλεί ανά πάσα στιγμή να προκαλέσει ηφαιστειακές εκρήξεις θεμελιακών ανατροπών.    

Είσοδος στα Εξάρχεια

Όποιος εισχωρήσει στην  επικράτειά τους θα νιώσει αμέσως μια έντονη αλλαγή στην ατμόσφαιρα: Τα μόρια του αέρα που αναπνέει θα του φανούν φορτισμένα με ισχυρότατες δυνάμεις άγνωστης προέλευσης που θα κάνουν το σφυγμό του να χορέψει. Το φως του ήλιου θα μεταβληθεί.  Ακόμα και κατά τη διάρκεια κάποιου από εκείνα τα εκθαμβωτικά απομεσήμερα που διαποτίζουν την Αθήνα, θα του φανεί ότι οι σκιές που κρύβονται κάτω από τα υπόστεγα και τις εισόδους παλιών πολυκατοικιών και παραμελημένων νεοκλασσικών, έχουν μια ασυνήθιστη ποιότητα. Μοιάζουν λιγάκι με τα αποτυπώματα των σκιών ενός πυκνού δάσους που κάπως έχουν καταφέρει να επιζήσουν σ’ ένα υπερκορεσμένο αστικό περιβάλλον. Η διαίσθηση του επισκέπτη θα τον προειδοποιήσει ότι αυτό το κομμάτι της πόλης είναι ζωντανό, και ακόμα πιο σημαντικό, ότι παρατηρεί και κρίνει αυτούς που θα εισβάλλουν στο βασίλειό του.

Τα Εξάρχεια δεν ξεκινούν σταδιακά. Είναι αυστηρότατα οριοθετημένα, σαν περικυκλωμένα από αμυντικά τείχη. Η πύλη τους είναι η οδός Στουρνάρη, εκείνος ο δρόμος των ηλεκτρονικών υπολογιστών και των γκράφιτι. Εκεί ξετυλίγεται ένα ξεκάθαρο σύνορο. Αν αποφασίσετε να το διασχίσετε, θ’ ανακαλύψετε ότι πίσω σας απλώνεται η ελεγχόμενη Αθήνα των Πανεπιστημιακών κτιρίων και των εκκωφαντικών λεωφόρων ενώ μπροστά σας υψώνονται τα Εξάρχεια, απότομα, σαν τις βραχώδεις ακτές ενός παράξενου νησιού: Αγέρωχα και άγρια,  ένα πελώριο αρπακτικό που μόλις έχει ξυπνήσει. Τα γκράφιτι που απλώνονται στους τοίχους αυτής της συνοικίας δεν είναι απλές μουτζούρες ή αδέξιες καλλιτεχνικές απόπειρες αλλά χειρόγραφα γεωλογικά στρώματα, παλίμψηστα του συλλογικού ψυχισμού μιας πόλης μέσα στην πόλη: Πολιτικά συνθήματα, αναρχικά σύμβολα, σουρεαλιστικοί πίνακες, κρυπτικά  sigils ανακατεμένα όλα μαζί. Πολλοί Αθηναίοι τα απορρίπτουν ως πράξεις βανδαλισμού αλλά όποιος τα μελετήσει σε βάθος θα ανακαλύψει ότι εδώ οι τοίχοι μιλάνε. Ανάμεσά τους κρύβεται μια μυστική γεωμετρία, σπείρες, βέλη που δείχνουν προς τα ενδότερα της περιοχής, τριγωνικά μοτίβα, λαβυρινθώδεις συνθέσεις.

Οποιοσδήποτε γνωρίζει τις βασικές αρχές της ιερής γεωμετρίας θα ανακαλύψει επάνω τους αστυμαγικές υπογραφές και θα υποψιαστεί ότι η περιοχή των Εξαρχείων έχει τη δύναμη να σμιλεύει ψυχικά μονοπάτια στα μυαλά των ανθρώπων που εξερευνούν τις γειτονιές της. Έτσι λοιπόν είναι αναπόφευκτο η οδός Στουρνάρη να αποπνέει, ιδιαίτερα κάποια συγκεκριμένα δειλινά, την αίσθηση του διαδρόμου ενός ναού που προετοιμάζει τον υποψιασμένο επισκέπτη του για την είσοδό του σε κάποιο βαθύτερο άδυτο. Για να κατανοήσει ωστόσο κανείς την ατμόσφαιρα των Εξαρχείων πιο βαθιά, θα πρέπει να γνωρίζει ότι είναι ο τελετουργικός χώρος όπου εκδηλώνεται η αντίσταση στη σύγχρονη Ελλάδα.

Εξάρχεια και αναρχισμός

Αυτή η αντίσταση δεν ανήκει στο χώρο του πολιτικού Αναρχισμού. Αντίθετα, πρόκειται για μια οντολογικά αναρχική διακήρυξη ελευθερίας που εναντιώνεται σε κάθε μορφή καταπιεστικής εξουσίας. Οι εξεγέρσεις του 1973, η εξέγερση του Πολυτεχνείου, η δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου το 2008, όλα αυτά τα γεγονότα δεν είναι απλές αναμνήσεις αλλά μόνιμες παρουσίες που γονιμοποιούν αέναα αυτή την περιοχή της Αθήνας. Και έτσι η  ενέργεια των Εξαρχείων είναι ταραχώδης, μονίμως φορτισμένη με τη δύναμη ενός κυκλώνα.  Το νιώθετε με όλο σας το είναι, με τον ίδιο τρόπο που νιώθετε την προσέγγιση μιας ηλεκτρικής καταιγίδας. Υπάρχουν κάποιες νύχτες που ο αέρας βουίζει εδώ πέρα οπλισμένος με μια μεταλλική δόνηση. Δεν πρόκειται για κάποια απατηλή εντύπωση που προκαλείται από τις ειρήνες των περιπολικών της αστυνομίας ή εξαιτίας των κραυγών κάποιου εξαγριωμένου πλήθους, αλλά από το γεγονός πως το έδαφος που απλώνεται κάτω από τα θεμέλια των κτιρίων των Εξαρχείων θυμάται.  Αυτή η περιοχή είναι μια γεωμαντική ουλή, μια δίνη όπου η ιστορία αναδιπλώνεται μέσα στον εαυτό της και αρνείται να γιατρευτεί. Ωστόσο, μέσα σε αυτή την πληγή, η ζωή ανθίζει δυναμική και πολύχρωμη. Εκδηλώνεται μέσα από την παρουσία των αμέτρητων καφετεριών, των βιβλιοπωλείων, των καταλήψεων, των ατμοσφαιρικών μπαρ, των μυστικών συναντήσεων, των λεσχών ανάγνωσης, των υπαίθριων αγορών, των κύκλων των διανοούμενων, των συναθροίσεων αποκρυφιστικού  περιεχομένου που βρίθουν σε αυτές τις γειτονιές. Τα Εξάρχεια είναι ένα εξελισσόμενο παράδοξο: Ένα πεδίο μάχης και ένα καταφύγιο ταυτόχρονα, μια πληγή και μια μήτρα.

Πάρτε ως παράδειγμα το παρκάκι του Ναυαρίνου: Είναι ένας πνεύμονας που επιμένει να αναπνέει. Όταν το συναντήσετε μπροστά σας, θα νιώσετε έναν περίεργο ίλιγγο, σαν να μπαίνετε σε μια άλλη διάσταση.  Βλέπετε, δεν είναι ένα συνηθισμένο πάρκο αλλά μια εκδήλωση της δύναμης που εκπέμπει η συλλογική θέληση μιας κοινότητας.  Δημιουργημένο από ακτιβιστές και προστατευμένο από πολίτες, έχει μεταμορφωθεί σε ένα οικοσύστημα αντίστασης. Παιδιά παίζουν στο εσωτερικό του, αδέσποτες γάτες περιπολούν γύρω του σαν πανεπόπτες φύλακες,  τα δέντρα που το σκιάζουν αναπτύσσονται σε παράξενες γωνίες, οι τοιχογραφίες που το περιβάλλουν αλλάζουν σχεδόν καθημερινά. Ένας ευαίσθητος επισκέπτης θα νιώσει και κάτι ακόμα: ότι αυτό το πάρκο είναι ένας κόμβος, ένα σημείο συνάντησης ενεργειακών ρευμάτων. Κάποια ιερή γεωμετρία επηρεάζει την μορφή του. Τα σχήματα των παγκακιών και των μονοπατιών του, ακόμα και η διάταξη των φυτών που φιλοξενεί, σχηματίζουν μια αυτό εξελισσόμενη μαντάλα. Αν τα Εξάρχεια ήταν ένα ανθρώπινο σώμα, η Ναβαρίνου θα ήταν το τσάκρα της καρδιάς του η οποία χτυπά άρρυθμα αλλά άγρια, γεμάτη αγάπη αλλά και οργή. Ρίξτε μια ματιά και στην οδό Καλλιδρομίου, το δρόμο των αστικών προφητειών. Κάθε Σάββατο μεταμορφώνεται στην πιο ασυνήθιστη αγορά της Αθήνας. Σωροί από φρούτα και λαχανικά σχηματίζουν πολύχρωμες πυραμίδες, παλιά βιβλία απλώνονται δίπλα σε κρυστάλλινα κολιέ, χειροποίητα στολίδια εμφανίζονται κοντά σε φυλλάδια και περιοδικά πολιτικού περιεχομένου. Κι όμως, κάτω από αυτό το φαινομενικό χάος κρύβεται κάτι πανάρχαιο. Η Καλλιδρομίου σχηματίζει μια απαλή πλαγιά που ανηφορίζει προς το λόφο του Λυκαβηττού. Γεωμαντικά μιλώντας, αυτό το χαρακτηριστικό της δημιουργεί μια σπειροειδή ροή ενέργειας που ωθεί τον επισκέπτη προς τα πάνω, προς κάποιου είδους αποκάλυψης. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλοί από τους κατοίκους της περιοχής μιλάνε για τα έντονα όνειρα που βλέπουν πότε-πότε,  για διορατικές εκλάμψεις που βιώνουν, για απότομες συναισθηματικές μεταβολές. Ο δρόμος αυτός ξυπνάει κάτι που ξαπλώνει κοιμισμένο κάτω από το έδαφος. Στα μισά του υπάρχει μια μικρή πέτρινη κρήνη. Οι περισσότεροι διαβάτες την αγνοούν. Αλλά εκείνοι που έχουν μελετήσει την εσωτερική τοπογραφία της Αθήνας την αναγνωρίζουν ως ένα σηματοδότη μνήμης, ένα υπόλειμμα των αρχαίων διαδρομών που ακολουθούσε το νερό της πόλης, τότε που την κρατούσε ζωντανή. Το νερό στα Εξάρχεια ήταν σπάνιο κάποτε, συμβολικό, και πάντα συνδεόταν με τους κόσμους του ονείρου.

Ο ρόλος του Πολυτεχνείου

Κανείς δεν μπορεί ωστόσο να περιγράψει επαρκώς τα Εξάρχεια αν δεν αναφερθεί στο Πολυτεχνείο, το μνημειακό εκείνο πανεπιστημιακό κέντρο όπου η πρόσφατη ελληνική ιστορία σημαδεύτηκε για πάντα από τη βία και την ιερή οργή εκείνων που διεκδίκησαν την ελευθερία τους. Καθώς δρασκελίζετε τις μεταλλικές του πύλες, νιώθετε αμέσως την παρουσία του παρελθόντος. Το προαύλιο που απλώνεται γύρω σας είναι ασυνήθιστα σιωπηλό και ακόμα και τα πουλιά που φωλιάζουν στα δέντρα μοιάζουν να μετριάζουν το τραγούδι τους. Ανάμεσα σε αυτούς τους τοίχους  τα σύνορα ανάμεσα στους ζωντανούς και στους νεκρούς είναι λεπτά και διάφανα. Στις μέρες των επετείων, κεριά, γκράφιτι, σημαίες και λάβαρα ανεμίζουν και κάθε γωνιά φέρει το βάρος εκείνων των φωτεινών ψυχών που αρνήθηκαν να γονατίσουν μπροστά στην κτηνώδη ορμή της ωμής βίας. Κάποιες νύχτες ορισμένοι φοιτητές ισχυρίζονται ότι ακούν εκεί κοντά οργισμένα και ρυθμικά συνθήματα όταν οι δρόμοι είναι άδειοι. Ένας φύλακας δήλωσε κάποτε ότι άκουσε γοργά βήματα να τρέχουν στην σκεπή του κτιρίου όταν κανείς δεν βρισκόταν εκεί πάνω. Ίσως όμως το κτίριο του Πολυτεχνείου να μην είναι   στοιχειωμένο με την παραδοσιακή έννοια. Ίσως να έχει διαποτιστεί με την ενέργεια μιας συλλογικής μνήμης που κατάφερε να συμπυκνωθεί σε υλική μορφή. Ίσως εκεί πέρα ζει ακόμα ένα Εγρήγορο. Μια πνευματική οντότητα που γεννήθηκε μέσα από τη φορτισμένη πρόθεση χιλιάδων ανθρώπων και παρακολουθεί ακόμα και ακούει τον αχό της πόλης.

Ley Lines στα Εξάρχεια

Αν και ελάχιστοι είναι εκείνοι που θα το επιβεβαιώσουν, η περιοχή των Εξαρχείων υπήρξε εδώ και πολύ καιρό σημείο συνάντησης αποκρυφιστών και μυστικιστών καθώς και έδρα εναλλακτικών πνευματικών κινημάτων. Ίσως εξαιτίας του μαγνητισμού και της επαναστατικότητας που τη χαρακτηρίζει, ίσως εξαιτίας της προστασίας που προσφέρει στους κατοίκους του η σκόπιμη ανωνυμία που καλλιεργούν, πολλές ομάδες εσωτερισμού έχουν αναπτυχθεί εκεί.  Μελετητές των καρτών του Ταρώ, ασκούν την τέχνη τους διακριτικά σε μικρά διαμερίσματα, στους επάνω ορόφους πολυκατοικιών της δεκαετίας του εξήντα και γουικανοί μάγοι φτιάχνουν φυλαχτά πίσω από ράφια που είναι φορτωμένα με βαριά βιβλία. Στην δεκαετία του 1990, ένας μικρός κύκλος μελετητών της τελετουργικής μαγείας συνήθιζαν να συναντιόνται κάθε βδομάδα στην οδό Κουντουριώτου ισχυριζόμενοι ότι τα Εξάρχεια διατρέχονται από μια γραμμή ley που συνδέει την Ακρόπολη με το λόφο του Λυκαβηττού. Οι χάρτες που έφτιαξαν αναδεικνύουν ένα γεωμετρικό διάγραμμα που απλώνεται πάνω από ολόκληρο το ιστορικό κέντρο της Αθήνας: Ένα τρίγωνο οι γωνίες του οποίου ορίζεται από την Ακρόπολη, από το λόφο του Λυκαβηττού και από το κτίριο του Πολυτεχνείου. Σύμφωνα με τα λεγόμενα τους, τα Εξάρχεια βρίσκονται στο αρμονικό κέντρο αυτού του τριγώνου και έτσι απορροφούν και αναδιανέμουν τα ψυχικά ρεύματα της πόλης. Μάλιστα ένας από εκείνους τους ερευνητές ισχυρίστηκε κάποτε ότι «Αν η Αθήνα είναι ένας δράκος που κοιμάται, τα Εξάρχεια είναι το σημείο όπου ανοίγει πότε-πότε τα μάτια του»…

Τα Εξάρχεια αλλάζουν όταν ο ήλιος κρύβεται και η νύχτα πέφτει πάνω στην πόλη. Κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι ανήσυχα, αλλά τη νύχτα ξυπνούν πραγματικά. Οι σκιές τους  μεταμορφώνονται σε ζωντανές μορφές. Ροκ μουσική ξεχύνεται μέσα από πέτρινα κατώφλια. Οι συζητήσεις γίνονται πιο έντονες.  Ο αέρας μοιάζει να σπινθηροβολεί από ένα βαρύ φορτίο ηλεκτρισμού. Εκείνες τις ώρες η περιοχή αποκαλύπτει το πραγματικό της πρόσωπο. Καπνοί τσιγάρου αιωρούνται πάνω από τσιμεντένιες ταράτσες. Φιλοσοφικές συζητήσεις ξεχύνονται στους δρόμους. Αδέσποτα σκυλιά περιφέρονται σαν προστατευτικά πνεύματα. Ζευγάρια φιλιόνται κάτω από υπόστεγα γεμάτα από γκράφιτι. Φοιτητές ψιθυρίζουν με συνωμοτικό πάθος. Ηλικιωμένοι περίοικοι παρακολουθούν τα πάντα καθισμένοι στα στενά μπαλκόνια τους, με την υπομονή ιερέων που προστατεύουν κάποια εκκλησία.

Η σκοτεινή όψη

Ωστόσο δεν είναι όλα ζεστά και φιλικά. Το σκοτάδι των Εξαρχείων έχει τη δική του μοναδική υφή. Απλώνεται σε στενά αδιέξοδα όπου λιμνάζει η σιωπή, τυλίγει εγκαταλειμμένες σκάλες με μια ψύχρα που μοιάζει σκόπιμη και σχηματίζει θύλακες ακινησίας όπου ακόμα και ο άνεμος διστάζει να ταράξει. Ο υποψιασμένος  επισκέπτης θα αναγνωρίζει αυτά τα σημεία ως κατώφλια, ως τα σύνορα όπου κάποια άλλα βασίλεια αγγίζουν το δικό μας.

Τα Εξάρχεια σχηματίζουν μια ιερή γεωμετρία της αντίστασης. Οι πολεοδόμοι της Αθήνας άδικα προσπαθούν να την αλλάξουν γιατί από τη φύση της αρνείται την υποταγή που συνεπάγεται η πειθήνια ευταξία. Αλλά αυτό που μοιάζει με αταξία κρύβει τα δικά του μυστικά μοτίβα. Υπάρχει μια αφανής μορφοδιάταξη  που διατρέχει αυτό το φαινομενικό χάος, μια απόκρυφη αρχιτεκτονική που τη διέπλασσαν τα τραύματα της ιστορίας, η ταυτότητα της κοινότητας και η ψυχική δύναμη της επανάστασης. Οι τρεις κυρίαρχες γεωμετρικές δυνάμεις των Εξαρχείων είναι η σπείρα της ανόδου που ξεκινά από τις χαμηλότερες υψομετρικά γειτονιές τους και καταλήγει στο λόφο του Στρέφη, (ένα όνομα σημαδιακό) και που πλάθει την όλη περιοχή κατά τρόπο τέτοιο ώστε να κινείται ανοδικά σε μια χαλαρή σπείρα. Οι σπείρες φανερώνουν μια διαδικασία μεταμόρφωσης και ανάτασης. Αυτός είναι και ο λόγος πού τόσοι νεαροί Αθηναίοι ισχυρίζονται ότι «βρήκαν τον εαυτό τους στα Εξάρχεια». Η ίδια η δομή τους ενθαρρύνει την εσωτερική αφύπνιση. Η δεύτερη δύναμη που διαμορφώνει τα Εξάρχεια είναι Tο δίκτυο της Αντίστασης. Οι δρόμοι τους σχηματίζουν ένα δίχτυ αλληλοσυνδεόμενων διαδρομών που μπερδεύει τους εισβολείς και δυσκολεύει το έργο των αστυνομικών δυνάμεων. Αυτό το δίχτυ δεν είναι το προϊόν κάποιας αφηρημένης τυχαιότητας. Καθρεφτίζει  δομές που θυμίζουν αυτές που σχηματίζουν τα ριζίδια των μανιταριών καθώς απλώνονται στο υπέδαφος και συνδέουν μεταξύ τους τα αναρίθμητα δέντρα ενός αχανούς δάσους. Είναι οργανικές, συνεργατικές και ανθεκτικές σε κάθε εξωτερική παρέμβαση. Και η τρίτη γεωμετρική επιρροή είναι Το τρίγωνο της Μνήμης: Ακρόπολη, Λυκαβηττός, Πολυτεχνείο. Οι ενέργειες που ρέουν ανάμεσα σε αυτά τα σημεία συναντώνται στα Εξάρχεια. Αυτός είναι και ο λόγος που η περιοχή έχει μια αίσθηση γείωσης αλλά και αστάθειας, αρχαιότητας αλλά και μοντερνισμού, ιερού αλλά και επαναστατικότητας.

Έξω από τη βοή

 Ο λόφος του Στρέφη  υψώνεται σαν ένας φύλακας πάνω από τα Εξάρχεια. Αν ανηφορίσετε τις πλαγιές του το δειλινό, θα νιώστε μια σταδιακή μεταβολή. Ο διαρκής αχός της πόλης θα απομακρυνθεί και θα σβήσει πίσω σας και θα τον αντικαταστήσει ο απαλός ψίθυρος των πευκοβελόνων. Τα μονοπάτια που θα συναντήσετε ακολουθούν απαλές στροφές. Θα δείτε ζευγαράκια να κάθονται σε μεγάλους βράχους και να ατενίζουν  την Αθήνα. Οι σιλουέτες τους διαγράφονται σκοτεινές με φόντο το φωτεινό υφαντό της πόλης.  Από την κορφή του λόφου τα Εξάρχεια μοιάζουν με έναν αστερισμό. Δεν είναι συμπτωματικό που κάποιοι ακτιβιστές τα έχουν αποκαλέσει «έναν φάρο ιδεών». Και τότε, καθώς θα στέκεστε στην κορφή του λόφου, θα νιώσετε κάτι αδιόρατο. Έναν σφυγμό. Έναν ρυθμό. Κάτι αρχαίο και νοήμον που κινείται κάτω από το  πρόσκαιρο τσιμέντο. Την αύρα των Εξαρχείων. Το παράδοξο της συνύπαρξης του ιερού και του άγριου.

Τα Εξάρχεια, αν και δεν είναι ιερά με τον τρόπο που είναι ιεροί οι καθεδρικοί ναοί της Δύσης και οι Εκκλησίες της Ελλάδας, περιβάλλονται από τη δύναμη που εκπέμπουν τα δάση και οι έρημοι ενός ανεξερεύνητου κόσμου, γιατί όπως και αυτά είναι ωμά, εκπέμπουν μια αδάμαστη αλήθεια, αρνούνται να υποκριθούν ότι είναι κάτι ψεύτικο.  Είναι προικισμένα με μια δύναμη που είναι ηλεκτρισμένη από πολιτικά φορτία, μελαγχολική από τις μνήμες της απώλειας και της βίας, δημιουργική γιατί εμπνέει συγγραφείς και καλλιτέχνες. Απόκρυφη εξαιτίας των μυστικών δικτύων της. Τρυφερή εξαιτίας των μικρών μαλλιαρών φρουρών που περιπολούν τους δρόμους της, εξαιτίας των παλιών καφενείων και των μικρών θύλακων της σιωπής που φιλοξενεί στις μυστικές γωνιές της. Αγέρωχη εξαιτίας της ασυμβίβαστης ταυτότητάς της. Είναι η δύναμη μιας περιοχής που απαιτεί από τους κατοίκους της να είναι αυθεντικοί. Εκείνοι που υποκρίνονται, που υποδύονται ρόλους, που ποζάρουν μιμούμενοι είδωλα που είναι ψεύτικα και επιδεικτικά, νιώθουν άβολα κάτω από τη σκιά τους. Γιατί τα  Εξάρχεια θα εκθέσουν την πραγματική τους ταυτότητα και θα εξευτελίσουν τα αδέξια τερτίπια τους.

Καθώς βγαίνετε από την φορτισμένη εκείνη επικράτειά, από τη μεριά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, νιώθετε ότι τα Εξάρχεια έχουν εντυπώσει κάτι από την ενέργειά τους επάνω σας. Έχουν αλλάξει τον εσωτερικό σας προσανατολισμό. Σας έχουν επηρεάσει σαν ένα διαπασών που πάλλεται κοντά στην ψυχή σας και την έχει συντονίσει σε μια καινούργια συχνότητα.

Πολλοί από αυτούς που επισκέπτονται τα Εξάρχεια ψάχνουν να  βρουν κάτι το πολύ συγκεκριμένο, την Επανάσταση, την πραγματική τους ταυτότητα, την Σύνδεσή τους με τους άλλους, το Μυστήριο, τον Κίνδυνο, την Έμπνευση. Κάποιοι φεύγουν ικανοποιημένοι, κάποιοι ταραγμένοι, κάποιοι μεταμορφωμένοι. Αλλά κανείς δεν φεύγει δίχως να έχει μεταλλαχτεί κατά κάποιον παράξενο τρόπο. Ίσως γιατί τα Εξάρχεια είναι από τη φύση τους μια τελετή μετάβασης που έχει αποκρυσταλλοποιηθεί στον τρισδιάστατο κόσμο. Ένα τόπος όπου η ιστορία και η μαγεία συνεχίζουν να μιλάνε μεταξύ τους, όπου η πόλη ονειρεύεται φωναχτά, όπου το Ελληνικό πνεύμα, αρχαίο και σύγχρονο συνάμα, πληγωμένο αλλά γεμάτο με άγρια ορμή, αποκαλύπτει το πραγματικό του πρόσωπο. Και ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που μέχρι σήμερα, κάθε προσπάθεια εξημέρωσης αστυνόμευσης και εκπολιτισμού αυτής της εξεγερμένης περιοχής έχει καταλήξει σε αποτυχία. Τα Εξάρχεια αντιστέκονται σθεναρά. Ενδεχομένως γιατί η Αθήνα χρειάζεται ένα μέρος όπου η αλήθεια θα μπορεί για πάντα να καίει ελεύθερα.